به گزارش قدس به نقل از اداره کل روابط عمومی استانداری خراسان رضوی، غلامحسین مظفری، در نشست هماهنگی ثبت جهانی آسبادهای ایران که با حضور قائم مقام وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در محل استانداری خراسان رضوی برگزار شد، اظهار کرد: به اعتقاد من در قبال موضوع ثبت و مرمت آسبادهای ایران وظیفه و رسالت بسیار سنگینی بر عهده داریم و باید با تمام ظرفیت برای به نتیجه رسیدن آن تلاش کنیم.

وی افزود: اراده لازم برای پیشبرد این پرونده شکل گرفته و همه ما به ضرورت و اهمیت آن پی برده‌ایم. از این رو، با همه امکانات و ظرفیت‌هایی که در اختیار داریم، در کنار مجموعه میراث فرهنگی و دست‌اندرکاران این پرونده خواهیم بود.

استاندار خراسان رضوی با اشاره به اهمیت مشارکت‌های مردمی در چنین پروژه‌هایی گفت: نکته کلیدی که همه دوستان نیز به آن اشاره کردند، موضوع مردم و مشارکت مردمی است. هرچقدر منابع و اعتبارات برای این کار اختصاص دهیم، بدون حضور و همراهی مردم اقدام مؤثری انجام نداده‌ایم.

مظفری ادامه داد: بر همین اساس، هر برنامه و اقدامی که برای ثبت جهانی آسبادها طراحی می‌شود باید مردم‌محور باشد و زمینه مشارکت عمومی را فراهم کند. این مشارکت می‌تواند در قالب برنامه‌های فرهنگی، پویش‌های مردمی، جشنواره‌ها و سایر رویدادهای اجتماعی شکل بگیرد، در همین راستا می‌توان پویش‌های مردمی بسیار خوبی برای این پروژه تعریف کرد تا ضمن افزایش آگاهی عمومی، مردم نیز خود را در حفظ، معرفی و صیانت از آسبادها سهیم بدانند و این سرمایه تاریخی با پشتوانه اجتماعی قوی‌تری به ثبت جهانی برسد.

در ادامه، قائم‌مقام وزارت و معاون میراث فرهنگی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در نشست هماهنگی ثبت جهانی آسبادهای ایران با تأکید بر ضرورت تسریع در روند آماده‌سازی این پرونده، گفت: اگر این روند را تسریع نکنیم، دیگران این کار را انجام خواهند داد. به همین دلیل باید چک‌لیست اقدامات مورد نیاز تدوین و روند اجرای آن به‌صورت مستمر پیگیری شود. البته زمان‌بندی مطرح‌شده به طور کامل در اختیار ما نیست؛ اما باید از همه ظرفیت‌ها برای پیشبرد پرونده استفاده کنیم.

علی دارابی، افزود: یکی از مشکلات ما در کشور موضوع هماهنگی است. در پرونده ثبت جهانی آسبادها علاوه بر سه استان درگیر، باید با کشور افغانستان نیز هماهنگی‌های لازم انجام شود.

وی با تأکید بر لزوم تعیین متولیان مشخص برای راهبری این پرونده گفت: درخواست من این است که سردار خلیل‌آبادی و دیگر مسئولان، مسئولیت زعامت و هدایت این کار را بر عهده بگیرند. ما به خوبی می‌دانیم که تأمین تجهیزات و اجرای برنامه‌ها ضروری است، اما واقعیت این است که منابع موجود پاسخگوی همه نیازها نیست.

قائم‌مقام وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی با اشاره به ضرورت پیگیری منظم روند ثبت جهانی آسبادها اظهار کرد: این نشست باید هر سه ماه یک‌بار برگزار شود و گزارش پیشرفت اقدامات نیز به صورت مرتب در اختیار اعضای جلسه قرار گیرد تا روند کار با انسجام بیشتری دنبال شود.

وی مشارکت مردم را یکی از ارکان اصلی موفقیت این پرونده عنوان کرد و افزود: انجام این پروژه بدون حضور مردم فایده‌ای ندارد. باید برای آن پیوست اجتماعی و فرهنگی تعریف شود، زیرا حتی در صورت ثبت جهانی نیز بدون همراهی مردم، اهداف مورد نظر محقق نخواهد شد. همچنین لازم است نشست‌های متعددی در سطح استان‌ها و در سطح ملی برگزار شود تا اهمیت این آسبادها که بخشی از سرمایه ملی کشور هستند، بیش از پیش معرفی شود.

دارابی با تأکید بر اهمیت اطلاع‌رسانی و اقناع افکار عمومی گفت: پیوست رسانه‌ای این پروژه بسیار مهم است و باید به شکل جدی مورد توجه قرار گیرد. معرفی صحیح آسبادها و ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی آن‌ها می‌تواند نقش مؤثری در موفقیت این پرونده در سطح ملی و بین‌المللی داشته باشد.

وی اظهار کرد: مجموعه‌ای ۲۰ جلدی با عنوان «اندیشه ایرانی» وجود دارد و در آن مقاله‌ای تالیف شده که قنات‌ها و نظام کشاورزی ایران را از عوامل اصلی تاب‌آوری، مقاومت و سرزندگی ایرانیان معرفی می‌کند. در این مقاله تأکید شده است که همین نظام کشاورزی موجب شد مهاجمانی مانند مغولان در فرهنگ ایرانی جذب شوند و همین نظام کشاورزی در کنار زبان فارسی و فرهنگ ایرانی، از مهم‌ترین عوامل حفظ هویت و استمرار تمدن ایران به شمار می‌رود.

دارابی در پایان با اشاره به ظرفیت‌های تمدنی و علمی ایران گفت: ایران دارای پیشینه‌ای ارزشمند در عرصه علم و فرهنگ است و این ظرفیت‌ها باید به درستی به جهانیان معرفی شود؛ چنان‌که بسیاری از دستاوردهای علمی و تمدنی جهان ریشه در میراث تاریخی و فرهنگی ایران دارند.

مشاور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در امور میراث فرهنگی وزارت در این نشست با اشاره به روند تهیه این پرونده اظهار کرد: حدود دو سال است که این پرونده با همکاری و تعامل مستمر با ایکوموس پیش رفته و در این مدت بررسی‌ها و مذاکرات متعددی درباره آن انجام شده است. از امسال نیز روند بررسی پرونده‌های ثبت جهانی به صورت دومرحله‌ای انجام می‌شود و این موضوع اهمیت دقت و تکمیل مستندات را دوچندان کرده است.

محمدحسن طالبیان افزود: پس از دو سال مذاکره، ایکوموس توصیه‌های خود را درباره این پرونده ارائه کرده و ضمن تأکید بر اهمیت آن، خواستار توجه گسترده‌تر به ابعاد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مرتبط با آسبادها شده است. بر همین اساس، توصیه شده است پژوهش‌های جامعی درباره توزیع منطقه‌ای آسبادها، روند تاریخی شکل‌گیری آن‌ها، تأثیرات و کارکردهای اقتصادی و اجتماعی این سازه‌ها انجام شود و راهبرد نامزدی پرونده نیز با محوریت روایت تاریخی و فرهنگی بازنگری شود.

این مقام مسئول با بیان اینکه در این پرونده صرفاً خود آسبادها مدنظر نیستند، تصریح کرد: تأکید ایکوموس بر این است که کل بستر تاریخی، فرهنگی و اجتماعی مناطق مرتبط با آسبادها مورد توجه قرار گیرد. در واقع باید نظام اجتماعی تاریخی آسبادهای ایران به تصویر کشیده شود؛ چراکه این سازه‌ها تنها بناهای منفرد نیستند، بلکه با شبکه‌های اجتماعی، روابط تجاری، همبستگی‌های محلی و شیوه‌های زندگی مردم منطقه پیوند خورده‌اند.

وی همچنین گفت: یکی از نکات جالبی که به‌ویژه در سیستان وجود دارد، استفاده از مصالح بومی در ساخت آسبادهاست؛ به‌گونه‌ای که به دلیل کمبود سنگ در منطقه، نوعی سنگ مصنوعی از خاک تولید و در ساخت این سازه‌ها استفاده شده است که نشان‌دهنده دانش و خلاقیت بومی ساکنان این مناطق است. اینگونه موارد آسبادهای شرق کشور را به یک موضع منحصربفرد تبدیل کرده است‌.

مشاور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در امور میراث فرهنگی وزارت، ادامه داد: از میان حدود هزار و ۴۵۰ آسباد شناسایی‌شده، تعداد مشخصی برای حضور در پرونده ثبت جهانی انتخاب شده‌اند و برای تکمیل مستندات آن‌ها نیز اقدامات متعددی در دستور کار قرار دارد.

وی مستندسازی جدید با استفاده از فناوری‌های نوین را از جمله نیازهای اصلی این پرونده عنوان کرد و گفت: یکی از مهم‌ترین اقداماتی که باید انجام شود، مستندسازی دقیق آسبادها با بهره‌گیری از پهپاد و تهیه مستندات به‌روز و جامع است تا بتوان پرونده‌ای کامل و منطبق با استانداردهای یونسکو ارائه کرد.

طالبیان ضمن ابراز امیدواری نسبت به ارائه این پرونده به یونسکو در دی‌ماه سال جاری، افزود: امیدواریم این پرونده به عنوان یکی از بزرگ‌ترین پرونده‌های منطقه‌ای به مرحله بررسی برسد و در ادامه نیز زمینه پیوستن افغانستان به این پرونده مشترک فراهم شود تا ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی این میراث ارزشمند در سطح گسترده‌تری معرفی شود.

مشاور عالی وزیر و رئیس مرکز امور بین‌الملل و دیپلماسی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در این نشست، انتخاب آسبادها برای ثبت جهانی را اقدامی حرفه‌ای و هوشمندانه عنوان کرد و گفت: آسبادها یکی از جلوه‌های ماندگار تمدنی ایران هستند که نشان می‌دهند ایرانیان چگونه از ظرفیت انرژی باد برای تأمین نیازهای خود بهره گرفته‌اند.

حجت‌الله ایوبی افزود: در فرآیند ثبت جهانی، نخستین هدف معرفی این میراث ارزشمند به جهان است و در گام بعدی، ثبت جهانی به خود کشور کمک می‌کند تا اهمیت این آثار را بیش از گذشته درک کرده و برای حفاظت و بهره‌برداری از آن‌ها برنامه‌ریزی کند.

این مقام مسئول همچنین گفت: یونسکو به دنبال تغییر نگاه نسبت به آثار تاریخی است. یونسکو می‌خواهد این پیام را منتقل کند که نباید چنین آثاری را صرفاً بناهایی متروکه یا خرابه تلقی کرد، بلکه این‌ها سرمایه‌های ملی و بشری ارزشمندی هستند که در بسیاری موارد هنوز به درستی شناخته نشده‌اند.

رئیس مرکز امور بین‌الملل وزارت میراث فرهنگی ادامه داد: جامعه بین‌المللی نسبت به این موضوعات حساسیت بالایی دارد و به همین دلیل معرفی صحیح و علمی آسبادها می‌تواند جایگاه این میراث را در سطح جهانی بیش از پیش تثبیت کند.

وی با اشاره به برخی برنامه‌های ملی در حوزه معرفی ظرفیت‌های تمدنی ایران اظهار کرد: در وزارت میراث فرهنگی و همچنین سازمان برنامه و بودجه، طرح‌هایی با محوریت معرفی مسیرهای گردشگری و تمدنی کشور در حال پیگیری است که از جمله آن‌ها می‌توان به برنامه «ایران، آغاز هر داستانی» اشاره کرد. ایران در طول تاریخ آغازگر بسیاری از تحولات و دستاوردهای تمدنی بوده است و آسبادها نیز نمونه‌ای از این میراث ارزشمند هستند که می‌توانند در روایت ظرفیت‌های تاریخی، علمی و فرهنگی کشور نقش مهمی ایفا کنند.

در ادامه، معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی، در این نشست اظهار کرد: خواهش من این است که در این خصوص براساس باور به صیانت و مرمت آثار عمل کنیم.

علیرضا قامتی افزود: در این موضوع یک اتفاق بسیار خوب و همگرایی میان مجموعه‌های استان شکل گرفته و این انسجام کمک زیادی به پیشبرد کار کرده است. در بخش‌هایی مانند آزادسازی و واگذاری اقدامات لازم انجام شده است و خواهش من این است که موضوع جدی گرفته شود و روند اجرای آن سرعت بگیرد.

معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری خراسان رضوی افزود: چند نفر از دوستان ما از مجموعه‌های مختلف کشور از آسبادها بازدید خواهند داشت و این افراد می‌توانند بهترین مبلغ این ظرفیت باشند. امیدواریم شرایط حضور و بازدید این افراد به خوبی فراهم شود.

نماینده مردم خواف و رشتخوار در مجلس شورای اسلامی، در این نشست با اعلام آمادگی برای حمایت از این پرونده، اظهار کرد: خواهش من این است که استان چک‌لیستی از اقداماتی که باید در شهرستان انجام شود، تهیه و ارائه کند تا ما نیز به سهم خود بتوانیم نقش تسهیل‌گری و حمایتی خود را ایفا کنیم.

امیر توکلی رودی ادامه داد: همان‌گونه که سال گذشته نیز انجام شد، آمادگی داریم منابع و اعتبارات لازم را برای آماده‌سازی، حفاظت و مرمت آسبادهای سنگان، خواف و سایر مناطق مرتبط در نظر بگیریم و در این مسیر در کنار مجموعه میراث فرهنگی و مدیریت استان باشیم.

نماینده مردم خواف و رشتخوار در مجلس شورای اسلامی با اشاره به نیازهای زیرساختی این پرونده گفت: برای دستیابی به نتیجه مطلوب در ثبت جهانی آسبادها، توجه به زیرساخت‌ها ضروری است و در این زمینه نیز آمادگی داریم هر جا نیاز باشد کمک کنیم تا موانع موجود برطرف شود.

توکلی رودی با بیان اینکه ظرفیت‌های گردشگری منطقه می‌تواند نقش مهمی در موفقیت این پرونده داشته باشد، اظهار کرد: هرچند در حوزه گردشگری خارجی با برخی محدودیت‌ها مواجه هستیم، اما شهرستان خواف از ظرفیت‌های قابل توجهی برخوردار است و توانسته جایگاه مناسبی در جذب گردشگر به دست آورد.

وی افزود: براساس آمارهای موجود، پس از مشهد، شهرستان خواف دومین شهرستان استان در جذب گردشگر بوده است و این موضوع نشان‌دهنده ظرفیت بالای منطقه برای توسعه گردشگری فرهنگی و تاریخی است.

نماینده مردم خواف و رشتخوار در مجلس در پایان تأکید کرد: آمادگی داریم در کنار استان و مجموعه میراث فرهنگی برای پیشبرد پرونده ثبت جهانی آسبادها، به‌ویژه در حوزه مرمت، حفاظت و تأمین زیرساخت‌های مورد نیاز، همکاری و حمایت لازم را داشته باشیم.